کد خبر: 25890
تعداد نظرات: 0 نظر
تاریخ انتشار: - اردیبهشت ۷, ۱۳۹۷
جنگل های هیرکانی ، میراثی باستانی که آن را پاس نداشته ایم مریم ساحلی- خبرنگار همشهری : سربلند کنار هم ایستاده اند . سر به سوی آسمان گرفته اند و مه از میان شاخه هایشان عبور می کند. سکوت جنگل با همهمه برگ ها و پرندگان درهم می شکند اما کابوس جنگل، صدای اره برقی... مطالعه بیشتر »

جنگل های هیرکانی ، میراثی باستانی که آن را پاس نداشته ایم

مریم ساحلی- خبرنگار همشهری : سربلند کنار هم ایستاده اند . سر به سوی آسمان گرفته اند و مه از میان شاخه هایشان عبور می کند. سکوت جنگل با همهمه برگ ها و پرندگان درهم می شکند اما کابوس جنگل، صدای اره برقی هایی است که گاه و بیگاه سمفونی مرگ را تکرار میکند.یک عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان در گفتگو با همشهری اظهار می کند :  ایران دارای پنج ناحیه رویشی شامل رویشگاههای خزری(هیرکانی)،ایران تورانی،خلیجی عمانی، ارسباران و زاگرس است. ناحیه ی خزری با وسعت ۱٫۹ میلیون هکتار از آستارا تا گلیداغی گسترده شده است. “مهرداد نیکوی” می افزاید : این ناحیه تنها جنگل های واقعی و اقتصادی ایران را تشکیل می دهد.جنگل های شمال در استان گیلان ،مازندران،گلستان به صورت نواری با طول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر و عرض ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر واقع شده و نواحی وسیعی از کوهستان تا کوهپایه و بخشی از مناطق جلگه ای را پوشانده است. وی یاد آور میشود : جنگلهای شمال در دوران سوم زمین شناسی حدود ۵ میلیون سال قبل بوجود آمده به همبن دلیل یکی از کهن ترین جنگل های جهان به شمار می رود . وی یادآور می شود :جنگل های هیرکانی یکی از منحصر به فرد ترین نوع جنگل ها در دنیاست و این جنگل ها مانند نوار سبزی بر شیب های شمالی کوههای البرز قرار گرفته و سواحل جنوبی دریای خزر را فرا گرفته است .نیکوی ضمن اشاره به وجود ۸۰ گونه ی درختی و ۵۰ گونه ی درختچه ای منحصر به فرد در این جنگل ها می گوید : از گونه های بسیار نادر جنگل ها میتوان از راش،بلوط، توسکا،ممرز،انجیلی،نارون،زبان گنجشک،گیلاس وحشی،بارانک،سرخدار،نمدار،شمشاد، لیلکی ، آزاد ، ازگیل، آلوچه ی وحشی و انار نام برد .
میراث طبیعی جهان در دست گیلانی ها
یک کارشناس ارشد منابع طبیعی در گفت و گو با همشهری اظهار میکند : میراث طبیعی جهان در دست گیلانیان است .ناحیه هیرکانی ایران شامل اکوسیستم خاص و بسیار منحصر بفردی در دنیا ست که به جنگلهای هیرکانی معروفند، نکته ی قابل توجه قدمت این جنگلهاست که به دوران سوم زمین شناسی یعنی دوران ترشیاری می رسد . ” مهدیه مومن پور” می افزاید : در گذشته های دور وسعت این جنگلها بالغ بر۵ میلیون هکتار بود که بدلیل توسعه شهرها و روستاها و تبدیل اراضی جنگلی به زمین های قابل کشت و زراعی متاسفانه ، مساحت این جنگها به ۳٫۶ میلیون هکتار کاهش یافت . با شروع بهره برداری صنعتی و همچنین چرای مفرط دام ها و قطع بی رویه درختان ، در حال حاضر مساحت آن به ۱٫۸ میلیون هکتار رسیده  که از این مقدارباقیمانده تنها ۱٫۲ میلیون هکتار جز جنگلهای مرغوب و صنعتی  و ۰٫۶ باقیمانده جز جنگلهای حفاظتی محسوب می شوند .
این فعال محیط زیست میگوید : جنگل های هیرکانی ما جز کهن ترین جنگلهای دنیا و نیای جنگلهای سبز تابستانه اروپا محسوب می شوند، به دلیل اهمیت باستانی جنگل های هیرکانی حتی یونسکو هم به دنبال ثبت قسمتی از این جنگل ها به عنوان میراث طبیعی دنیاست.

وی در ادامه اظهار مکند : گونه هایی از قبیل انجیلی ، بلند مازو ، لرگ ، لیلکی و سفید پلت در جنگلهای شمال ایران به فراوانی یافت می شوند ، در صورتیکه بعضی از این گونه ها در اروپا جز فسیلهای دوران سوم یافت شده اند و همین طور گونه زربین که جز گونه های مدیترانه ای است در جنگلهای هیرکانی یافت می شود که متعلق به دوران سوم زمین شناسی است.

خصوصیات جنگل های هیرکانی
مومن پور می گوید : جنگلهای هیرکانی از نظر گونه های درختی  جز رویشگاه های غنی با تنوع گونه ای بالا طبقه بندی می شود و ۸۰ گونه درختی و ۵۰ گونه درختچه ای در این جنگلها یافت می شوند  پراکنش جنگلهای هیرکانی که از جنگلهای نم پسند محسوب می شود ،  در استانهای شمالی یکنواخت نیست و مرغوبیت آنها از نظر میزان رویش ، از غرب به شرق کاهش می یابد ، همچنین نقاط غربی جنگلهای هیرکانی در گیلان بیشترین مقدار بارش در سال را دارد.

این مدرس دانشگاه علمی کاربردی گیلان می افزاید : در طبقه بندی جهانی رویشگاه ها ، جنگلهای هیرکانی ایران جز جنگلهای صنعتی محسوب نمی شوند بدلیل اینکه فاقد گونه های صنعتی که اغلب سوزنی برگ هستند ، می باشد ، اما متاسفانه تنها جنگلهای کشور هستند که بهره برداری صنعتی در آنها انجام می شود .
وی اعلام میکند : این جنگلها بیشتر جنبه ی حفاظتی دارند و بدلیل خاص بودن  وجود گونه های منحصر بفرد از قبیل انجیلی که در گذشته تصور می شد منقرض شده است ولی پایه های زنده آن در جنگلهای هیرکانی وجود دارد ، همانند موزه زنده هستند. جالب است بدانید تیپ جنگلی هیرکانی در دنیا فقط در شمال ایران و قسمت کوچکی از قفقاز وجود دارد.علت فقدان گونه های صنعتی و سوزنی برگ در جنگلهای هیرکانی ، عدم پیشرفت و گسترش یخچالها در اواخر دوران سوم است .

آثار جنگلهای هیرکانی
مومن پور اظهار می کند : رویشگاه هیرکانی اثرات بسیار زیادی بر اقلیم دارد ، نمونه ای از این اثرات را می توان در جذب بسیار بالای گاز کربینیک دید که اثر گلخانه ای را به حداقل می رساندو تولید اکسیژن را افزایش می دهد،همینطور شدت وزش باد ، شدت بارندگی (برخورد قطرات باران بر خاک ) را در اثر باران ربایی بشدت کاهش می دهد که مانع از فرسایش بادی و خاکی می شود ، از طرفی جنگلهای هیرکانی قادر به حفظ دما و رطوبت در محیط داخلی خود هستند و این از کاهش بیش از حد دما در اقلیم جلوگیری می کند و نوسانات دمایی را به حداقل می رساند.
وی می افزاید : جنگلهای هیرکانی پوشش گیاهی این رویشگاه از برخورد مستقیم نور به خاک جلوگیری می کند و مانع از خشک شدن خاک می شود . جنگلهای هیرکانی قادر به جذب مقدار بسیار زیادی ذرات معلق در هوا هستند ، هر هکتار این جنگلها حدود ۸۰ تن گرد و غبار  و ۵۰ درصد مواد رادیو اکتیو معلق در هوا  را در طول سال جذب می کنند و همچون یک فیلتر ، نقش موثری در پاکی هوا دارد ،وی اضافه میکند : همینطور وجود این رویشگاه بدلیل پوشش گیاهی و هوموس سبب تقویت سفره های آب های زیر زمینی و مانع از جریان آبهای سطحی و سیلاب می شود ، از بین رفتن این رویشگاه سبب خشک شدن چشمه سارها می شود ،این رویشگاه همینطور سبب تضمین فعالیت میکرو ارگانیسم های و باکتری ها و قارچهای مفید موجود در خاک و به تبع آن حفظ خاک منطقه می شود ، از طرفی این جنگلها زیستگاه گونه های بسیار زیاد و منحصر بفرد جانوری که نقش بسیار مهمی در اکوسیستم دارند ، می باشد و در صورت تخریب ، این گونه ها از بین رفته و چرخه زیستی با اختلال مواجه می شود.

او یاد آوری میکند : وجود این جنگلها در ارتفاعات مانع از تشکیل بهمن می شود ، از طرفی همانطور که ذکر شد دلیل منحصر بفرد این جنگلها و وجود گونه های خاص در آن ، ارزش بسیار زیادی در مبحث گردشگری دارد.
وضعیت امروز :

مهدیه مومن پور، مدرس دانشگاه می گوید : در تمام برنامه ریزی های توسعه در مناطق شمالی کشور باید حفظ و گسترش جنگلهای شمال کشور بعنوان مهمترین و با ارزش ترین اکوسیستم های جنگلی کشور و منبع مهم تولید چوب و سایر فرآورده های جنگلی ، مد نظر قرار گیرد.
آمارها درباره ی وضعیت جنگلهای شمال نشان میدهد که مساحت جنگل های شمال در طول دو دهه ی گذشته ۱۷% کاهش یافته است و حاکی از این است وضعیت آنها رو به بحرانی شدن پیش می رود . توان جنگل ها برای تولید چوب شدیدآ کاهش پیدا کرده و تنوع و گوناگونی زیستی کم شده است و برخی از گونه ها در معرض جدی انقراض هستند .
باید مد نظر قرار داشت که جنگل صرفا درخت و پوشش گیاهی نیست بلکه مجموعه ی پیشرفته ی حیاتی متشکل از موجودات است که هدفمند باهم زندگی میکنند ،زندگی در جنگل جاری است  درخت تنها یک عضو از این خانواده است .زیستگاههای جانوری نیز در حال تخریب هستد .
وی می افزاید : جانوران با ارزش محیط زیستمان در کنار تخریب زیستگاههایشان در خطر جدی هستند .
این مدرس دانشگاه تصریح می کند : فقر در همه ی ابعاد عاملی است ویرانگر ، متناسب با فقر تخریب هم افزایش میابد .فقدان دسترسی به امکانات و آموزش ندیدن ساکنان جنگل متاسفانه تخریب بیش از حد عرصه های جنگلی را به دنبال داشته است.این تخریب ها موجب کم شدن ، تنک شدن جنگلها ،کاهش تنوع حیات در جنگل شده و این تغییرات اکولوژیکی باعث شده منطقه در مقابل شیوع بیماری ها و طغیان آفات آسیب پذیر شود ،مثلاگونه ی شمشاد در حال ریشه کنی و نابودی است .
تردیدی نیست که منابع طبیعی برای انسانهاست و باید در خدمت رفاه و پیشرفت جوامع قرار گیرد ،باید پذیرفت که بهره برداری و استفاده از منابع جنگلی در جامعه ی امروز ما یک امر ضروری است ، اما مسآله این است که چگونه و چطور می توان بین این امکانات طبیعی و نیاز انسان ارتباط منطقی و پایدار برقرار کرد.
ما هرگز به مردم آموزش ندادیم که چه طرق دیگری برای کسب درآمد در این منطقه وجود دارد .
اگر مردم روستایی ما می دانستند این کلبه های روستایی شان می تواند تبدیل به اقامت گاههای سنتی برای پذیرایی گردشگر شود دیگر نیازی به قطع  درخت نداشتند . حفظ این جنگل ها به آموزش و کمک گرفتن از نیروی مردمی نیازمند است .

ارسال به تلگرام
برچسب ها:
ارسال به دوستان
انتشار یافته: 0

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پربازدید ها
چندرسانه ای