کد خبر: 357455
تعداد نظرات: 0 نظر
تاریخ انتشار: - مرداد ۱۷, ۱۳۹۸
🔹درباره اینکه ابعاد دین چندتاست، دیدگاه‌های متعددی وجود دارد. اما روی‌هم‌رفته مستوفی‌ترین دیدگاه را در این باب نینیان اسمارت، دین‌شناس و فیلسوف دین معروف روزگار ما ارائه داده است. او اعتقاد دارد که هر دینی دارای هفت بُعد است و اگر بخواهیم با این هفت بُعد پاسخ شما را بدهیم، آن وقت ابهام روشن می‌شود.... مطالعه بیشتر »

🔹درباره اینکه ابعاد دین چندتاست، دیدگاه‌های متعددی وجود دارد. اما روی‌هم‌رفته مستوفی‌ترین دیدگاه را در این باب نینیان اسمارت، دین‌شناس و فیلسوف دین معروف روزگار ما ارائه داده است. او اعتقاد دارد که هر دینی دارای هفت بُعد است و اگر بخواهیم با این هفت بُعد پاسخ شما را بدهیم، آن وقت ابهام روشن می‌شود.
۱️⃣ بعدی عبادی
یک بُعد دین جنبه عبادی و شعائری دین است، همان که من در فونکسیون دین، فونکسیون سمبلیک یا نمادین خواندم. مثلاً در مورد اسلام، نماز، روزه، حج و … اینها اعمال عبادی و رمزی دین هستند.
۲️⃣بعد عقیدتی و فلسفی
بُعد دیگر آن بُعد عقیدتی یا فلسفی دین است که گاهی از آن به بُعد دگماتیک دین و گاهی به بُعد دکترینال و گاهی به بُعد فلسفی، عقیدتی یا جزمی دین تعبیر می‌کنند. بُعدی که سروکارش با اعتقادات دینی است. در این بُعد همان توصیفی که از جهان هستی و موضع انسان در آن عرض کردم اینجا ارائه می‌شود.
۳️⃣بعد نقلی و اسطوره ای
بُعد سوم دین، بُعد نَقلی و اسطوره‌ای دین است. بُعد میتیک و میتولوژی دین. در اینجا اسطوره به معنای افسانه صرف یا سخن خلاف واقع نیست. مراد از آن، آن چیزی است که ظاهراً به وقایعی که در طول تاریخ اتفاق افتاده یا اتفاق خواهد افتاد، اشاره می‌کند. ولی درواقع اشاره به هیچ واقعه تاریخی در گذشته یا آینده ندارد. بلکه می‌خواهد با بیان خاصی یک واقعیت ماورایی را بیان کند.
طبق تفاسیر بسیاری از مفسران ادیان ابراهیمی داستان آدم و حوا بُعد میتیک و میتولوژیک دارد. یعنی به صورتی بازگو می‌شود که گویا واقعاً چنین واقعه تاریخی در برهه‌ای رخ داده است ولی درواقع اینطور نیست. البته به تفسیر بسیاری اینطور است. حتی کسانی در باب داستان طوفان نوح هم همین را گفته‌اند، همه این وقایع ناظر به گذشته نیستند. مثلاً ممکن است در دین مسیح، بازگشت دوباره او در آخرالزمان هم بُعد میتیک دین مسیح باشد و امثالهم.
۴️⃣ بعد اخلاقی و حقوقی دین
بُعد چهارم دین، بُعد اخلاقی و حقوقی دین است. هر دینی یک سلسله احکام اخلاقی و یک سلسله احکام حقوقی صادر می‌کند و از پیروانش می‌خواهد که این احکام را رعایت کنند. در اینجا منظور از اخلاق، حقوق فردی و حقوق و اخلاق اجتماعی و جمعی است. بُعد پنجم دین، بُعد تجربی و عاطفی دین است. آنجاست که بحث از تجربه‌های دینی و از شور و شوق‌ها و اشتیاقاتی که در یک متدین پدید می‌آید، التهاب‌ها، راز و نیازها، مناجات‌ها و حتی حوادث خاصی که در زندگی یک متدین حادث می‌شود و متدین، تفسیر دینی از آنها می‌کند، پیش می‌آید. مثل استجابت دعا، تا اینجا پنج بُعد را برشمردم و به نظر من این پنج بُعد بیشتر ابعاد فرهنگی هستند. البته اسمارت این را نمی‌گوید.
۵️⃣و ۶️⃣. بعد نهادهای دینی و بعد اجتماعی دین
اما دین دو بُعد دیگر هم به تعبیر اسمارت دارد که به گمان من آن دو بُعد، ابعاد تمدنی دین هستند. یک بُعد، بُعد نهادهای دین و دیگری بُعد اجتماعی دین است. مثلاً نهادهای کلیسا، مسجد،مؤسسات خیریه و …
۷️⃣بعد مادی دین
بُعد آخر، بُعد ماتریال و مادی دین است. مثل ساختمان‌هایی که پیروان یک دین می‌سازند و آثار هنری‌ای که برجای می‌گذارند که اینها دیگر جنبه فیزیکی دارند …

🔻نسبت ابعاد دین با روند جهانی شدن
جهانی‌شدن یعنی یک جهان‌نگری خاصی یا یک شیوه زندگی خاصی چنان تعمیم پیدا کند که همه مردم روی زمین را دربر بگیرد و پوشش دهد. جهان‌نگری تعبیر کردم، برای اینکه بیشتر به بُعد نظری ناظر باشد و شیوه زندگی تعبیر کردم برای اینکه به بُعد عملی هم التفات کند.
در مورد این ابعاد در روند جهانی شدن نمی‌توان حکم واحدی داد. مثلاً به نظر من بُعدی که ممکن است بیش از همه تقویت شود، بُعد تجربی و عاطفی است. به نظر من این بُعد، یعنی تجربه دینی، در همه ساحات تجربه دینی، از شدیدترین آنها گرفته تا خفیف‌ترین آنها، تقویت می‌شود. باز به نظر می‌آید که بُعد عقیدتی و فلسفی دین هم ممکن است تقویت شود. به نظر من روند جهانی شدن بر روی بُعد اخلاقی و حقوقی حالت خنثی دارد.بُعد مادی دین هم همین طور است.اما سه بُعد دیگر یعنی بُعد اجتماعی و نهادی دین، بُعد نقلی و اسطوره‌ای دین و بُعد شعائری و عبادی دین در روند جهانی شدن امکان تضعیف‌شان خیلی شدید است. ماحصل صحبت آنست که لااقل اگر پیش‌بینی‌ای که می‌کنم درست نباشد، یک نکته را قاطعم و آن اینکه نمی‌شود گفت روند جهانی شدن تاثیر یکنواختی بر روی همه ابعاد دین دارد اما نکته دیگر آنست که هر چه به ابعاد معنوی دین نزدیک می‌شویم یا به تعبیر دیگر،هر چه از دین به معنویت رو می‌کنیم، به جنبه ماندگارتر دین روی کرده‌ایم و حتی در روند جهانی‌شدن (اگر محقق شود) به نظرم این ابعاد معنوی‌تر دینند که باقی می‌مانند.

▪️مصاحبه دین در پروسه جهانی شدن، روزنامه همبستگی، دی ۱۳۷۹

ارسال به تلگرام
برچسب ها: برچسب‌ها:,
ارسال به دوستان
انتشار یافته: 0

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پربازدید ها
چندرسانه ای